قلقل ( qelqel ) ا . ع . گياهى كه دانهء آن سياه خوش‌بو است و آن را قلقلان و قلاقل نيز گويند . و دانهء درخت مغاث . المثل : دقك بالمنحاز حب القلقل يعنى كوبيدن تو در هاون دانهء قلقل را كه سخت‌ترين دانه‌هاست و اين مثل را در الحاح بر حريص گويند . قلقل ( qolqol ) ا . ع . مرد چست سبكروح . و اسب سبك . و يارىگر شتاب‌كار . قلقل ( qol - qol ) ا . پ . آواز شراب و جز آن كه از گلوى صراحى بيرون آيد . قلقلان ( qolqol n ) ا . ع . نام گياهى كه قلقل نيز گويند ، و يا غير از قلقل است . قلقلانى ( qolqol niyy ) ا . ع . نوعى از فاخته . قلقلة ( qalqalat ) ا . ع . حروف القلقلة : عبارت از ق و ط و ب و ج و دكه قراء آن‌ها را جمع كرده « قطب جد » گويند . قلقلة ( qalqalat ) م . ع . قلقل القلقلانى قلقلة : بانگ كرد آن فاخته . و قلقل الشيئ قلقلة و قلقالا : جنبانيد آن چيز را . و قلقل فى الارض : زد بر زمين . ققلك ( qol - qolak ) ا . پ . در پريش و صراحى و كوزهء گردن دراز . قلقله ( qol - qole ) ا . پ . غليان و قليان . قلقنت ( qalqant ) و قلقند ( qalqand ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زاخ كبود و يا زاج سرخ . قلقنطار ( qolqont r ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - قلقطار . قلقنه ( qolqone ) ا . پ . جراحتى كه در پاى اسب و استر پديد آيد . قلقى ( qalq ) ا . ع . نوعى از گردن‌بند . قلل ( qelal ) ع . ج . قل ( qell ) . قلل ( qolal ) ا . ع . مردانى كه پس از پراكندگى و تفرقه گرد آيند . قلل ( qolal ) ا . ع . ج . قلة ( qollat ) . قلل ( qolol ) ع . ج . قلال ( qal l ) و ( qol l ) . و ج . قليل . قللر ( qollar ) ا . پ . در تركى جمع قل است كه بمعنى غلام باشد يعنى غلامان و اين نام را شاه عباس برده هزار سوار و دوازده هزار پياده نهاد و آنها را بجاى قزلباش برقرار كرد و سر كردهء اين غلامان را قللر آغاسى گفتند يعنى سر كردهء غلامان شاهى . قللون ( qololuna ) ع . ج . قليل . قلم ( qalm ) م . ع . قلم الظفر و غيره قلما ( از باب ضرب ) : چيد و تراشيد ناخن و جز آن را . قلم ( qalam ) ا . ع . غرو و ناى ميان كاواك . و خامهء تراشيده . ج : افلام و قلام . و كارد فريز گوسپند و جز آن . و تير قمار . و تيرى كه ميان قمار بازان جولان دهند و گردانند . و درازى ايام بيوگى زن . و قوله تعالى : عَلَّمَ بِالْقَلَمِ اى علم الخط بالقلم . و باصطلاح حكما : اول ما خلق اللّه و عقل اول . قلم ( qalam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غرو و خامه و ساسر و كلك و مه و هرچه بدان نويسند و كتابت كنند . و ابزارى آهنين مر سنگ تراشان را كه بدان سنگ را هموار كرده و به روى آن منبت كارى كنند . و استخوانهاى دراز دست و پاى انسان و ديگر حيوانات . و ابزارى كه حكاك بدان حكاكى كند . و قطعه‌اى از شاخهء درخت كه بطور نهال آن را در زمين فرو كنند . و نوعى از آتش بازى . و قلم انداختن و يا قلم اندازى كردن : غفلت كردن و اهمال نمودن . و سهو كردن در تحرير . و قلم آوردن : كتابت كردن . و قلم بر آفتاب راندن : ريش برآوردن . و قلم بدم شمشير افتادن : دندانه‌دار شدن شمشير و برگشتن دم آن . و قلم به ناخن شكستن : بسزا رسانيدن . و قلم جعد كردن : كتابت كردن . و قلم در سياهى نهادن : رقم بدبختى كشيدن . و بسزا رسانيدن . و سخن كسى را باطل كردن . و قلم در كشيدن : محو كردن . و قلم زدن : كتابت كردن و نوشتن . و محو كردن . و قلم سرب : مداد . و قلم شدن : نوشته شدن . و قطع شدن . و قلم كردن : چيزى را بيك ضرب دو پاره كردن . و تراشيدن . و بريدن . و قلم كنده‌گرى : اسكنه . و قلم موى : ابزارى از موى مر نقاشان را كه بدان رنگ آميزى كنند . و قلم نيست : يعنى حسابى و كتابى ندارد و معاف است . و اهل قلم : نويسندگان و وزرا و منشى و مستوفى و مانند آنها . قلما ( qalm ) ا . پ . فلاخن . قلما ( qalla - m ) ع . مر . قلة ( qellat ) . قلماسنگ ( qalm - sang ) ا . پ . فلاخن و سنگى كه در فلاخن گذاشته اندازند . قلماش ( qalm c ) ص . پ . بيهوده و بىمعنى و باطل . و هرزه و ياوه‌گو . قلماش ( qolm c ) ا . پ . مرد پست و ناكس و خوار . و كمينه و فرومايه . و دروغ‌گوى . و بىاعتبار . قلم‌افشان ( qalam - afc n ) ا . پ . خامه افشان . و قلم طلا كارى . قلماق ( qalm q ) ا . پ . نام طايفه‌اى از تتار . قلم‌انداز ( qalam - and z ) ا . پ . سهو و خطاى در تحرير . قلم‌بند ( qalam - band ) م ف . پ . مرقوم و مسطور . و مندرج . و ثبت شده . و در حساب آمده . قلم‌بندى ( qalam - bandi ) ا . پ .